آمیخته بازاریابی، نگاهی استراتژیک

آمیخته بازاریابی، نگاهی استراتژیک

نویسنده: امیررضا مرکباتی

امروزه با افزایش کسب و کارهای شخصی و رونق گرفتن فعالیت هایی حول محور فعالیتهای استارت آپی، رقابت بین صاحبان کسب و کار بیشتر شده‌است. تمامی افراد، در راستای دیده شدن خدمات و محصولی که ارائه می‌دهند راه های متفاوتی را به‌کار می‌گیرند.

به دلیل عدم وجود تخصص کافی، اکثر کسب و کارها فرض را بر این می‌گذارند که بازاریابی صرفا به معنی تبلیغات موثر و جذب مشتری است؛ از این غافل می‌مانند که بازاریابی مجموعه‌ای از کارهایی است که تمام بخش های یک کسب و کار را در بر می‌گیرد. سوالی که در ذهنمان ایجاد می‌شود این است که به طور دقیق چه بخش هایی؟ اینجاست که مفهومی به نام آمیخته بازاریابی مطرح می‌شود. بازاریابی در هر کسب وکاری فقط یک جنبه ندارد، بلکه برگرفته از جنبه های مختلف است که با مدیریت هر یک از آنها در کنار هم، می‌توان به سود و هدف دلخواه رسید. به مجموعه جنبه‌های مختلف یک کسب و کار، آمیخته بازاریابی گفته می‌شود. آمیخته بازاریابی اصلا فرآیند پیچیده‌ای نیست؛ در واقع هر کسب و کاری با بخش های مختلف آن سر و کار دارد بدون آن‌که لزوما تک تک آن‌ها را بشناسد.

سرگذشت آمیخته بازاریابی

در سال ۱۹۷۰ پروفسور بازاریابی به ‌نام ادموند مک کارتی مفهموم آمیخته بازاریابی که شامل مکان( (PLACE، قیمت((PRICE، محصول((PRODUCT و ترویج(PROMOTION) هست را مطرح کرد، که اصطلاحا به آن مدل ۴P می‌گویند؛ به عقیده او این ساختار دربرگیرنده تمام بخش های بازاریابی یک کسب وکار بود. دو دهه بعد از آقای مک کارتی تعدادی از نظریه پردازان در زمینه بازاریابی به این نتیچه رسیدند که این مدل برای تمامی کسب وکارها به خصوص کسب و کار های خدمات محور کافی نیستند و سه بخش دیگر به آن اضافه کردند: نیروی انسانی( PEOPLE)، شواهد فیزیکی(PHYSICS) و فرآیند(PROCESS). با اضافه شدن این بخش ها نواقص مدل قبل تا حدودی رفع شد و مدل از ۴P به ۷P تغییر یافت؛ ما در این مقاله در مورد مدل۴P صحبت می‌کنیم.

  1. محصول(PRODUCT) : منظور از محصول، کالا یا خدماتی هست که به مشتری عرضه می‌کنیم. محصول حتما نباید هویت فیزیکی داشته باشد؛ مثلا نوشیدنی که از سوپرمارکت می‌خریم یا هنگامی که ماشین خود را به کارواش می‌بریم یا پهنای باندی که از اینترنت خریداری میکنیم همگی در اینجا محصول هستند. تمام کسب و کار ها سعی می‌کننند محصولات با کیفیتی را ارائه دهند؛ اما این کافی نیست، بلکه باید پس از بررسی نیازها و علایق مشتریان، بر روی جنبه های دیگر محصول همچون شکل، دوام، کیفیت محصول نیز تحقیق و تصمیم گیری شود.
  2. قیمت(PRICE): پس از بررسی جنبه های مختلف محصول به قیمت‌گذاری آن می‌رسیم. منظور از قیمت در آمیخته بازاریابی، مبلغی است که مشتری برای دریافت محصول و خدمات باید پرداخت کند. قیمت گذاری روی محصولات به این شکل نیستند که درصدی بر روی هزینه تولید بکشیم تا بتوانیم سود کنیم. بلکه باید شرایط بازار، قیمت گذاری رقبا، ارزش محصول و هزینه های تولید تا عرضه کالا را در نظر بگیریم و طبق آنها اقدام به قیمت‌گذاری کنیم.
  3. مکان(PLACE): بعد از مراحل قبل می‌رسیم به مرحله مناسب‌ترین محل، برای توزیع محصولات مورد نظرمان. انتخاب بهترین کانال فروش، تماما بسته به نوع محصولات ما دارد. برای مثال بعضی از محصولات قابلیت توزیع گسترده و استفاده از فضای اینترنتی و فروش در غرفه فروش در فروشگاه های مختلف را دارند؛ از طرفی محصولاتی وجود دارند؛ که صرفا، مشتری باید از کارخانه یا نمایندگی ها آن ها را تهیه کند.
  4. ترویج(PROMOTION): در نهایت می‌رسیم به مرحله‌ای که باید محصول خود را تبلیغ کنیم و صدای خود را به خوبی به گوش مشتری برسانیم. ما باید با تبلیغات مناسب، ویژگی های مختلف محصول را به خوبی به مشتری معرفی کرده و با نمایان کردن مزیت های آن، مشتری را به سمت خرید محصول هدایت کنیم.

با رعایت کردن و توجه بیشتر به نکات گفته شده، به مرور زمان می‌توانیم شاهد رشد و پیشرفت کسب و کار خود باشیم؛ باید توجه داشته باشیم، اجرای فرآیند آمیخته بازاریابی در کسب وکار، به یکپارچگی و هماهنگی اجزای مختلف کسب وکارمان کمک شگرفی می‌کند.